Yabancılar için daha sıkı şartlar geliyor

Çalışma izni ve geçici oturum hakkı, Karadağ’da en az bir taşınmazın yarısına (tapuda 1/2) sahip olan ve bu taşınmazın belediye vergi idaresi kararına göre vergi matrahı 150.000 eurodan yüksek olan yabancıya tanınmaktadır; ya da bir şirkette yüzde 51’den fazla pay sahibi olan ve bu şirketin önceki yıl devlet Vergi İdaresi’nden alınan belgeye göre en az 5.000 euro vergi ve katkı payı ödemiş olması gerekmektedir; bu da bu devlet kurumuna ödenen yükümlülükleri ifade etmektedir.

Bu durum, bu yılın başından itibaren yürürlükte olan yeni yabancılar yasasının uygulanmasına ilişkin sorular üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından “Vijesti”ye bildirilmiştir.

İzinlerin alınmasına ilişkin daha sıkı şartların çoğu gelecek yıldan itibaren uygulanmaya başlanacaktır; bu tarihe kadar İçişleri Bakanlığı’na ikincil mevzuatı hazırlaması için verilen süre uzatılmıştır, yani 2026 yılı vergi beyannamesinden itibaren uygulanacaktır; buna karşın eski yasaya göre taşınmaz sahipliği temelinde oturum izni almış yabancılar, izinlerini uzatırken taşınmazın değerini kanıtlamak zorunda olmayacaktır.

Son günlerde birçok yabancı derneği ve iş dünyası kuruluşu, yasanın bazı hükümlerinin belirsiz olduğunu ve ikincil düzenlemelerle netleştirilmesi gerektiğini açıklamıştır; bu durum, yeni yasa hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olarak Ticaret Odası’nda düzenlenen yuvarlak masa toplantısında da dile getirilmiştir. Bu belirtilen belirsizliklerin bazıları, taşınmazın değerinin nasıl belirleneceği, taşınmaz sahibinin izin başvurusu yapan gerçek kişi mi olması gerektiği yoksa onun sahip olduğu bir tüzel kişinin de bu şartı sağlayıp sağlayamayacağı, 5.000 euro tutarındaki asgari vergi miktarının hangi vergileri kapsadığı (devlet, yerel vb.), bu tutarın kim tarafından hesaplandığı ve nasıl tespit edildiği gibi konulara ilişkindir... Ayrıca ikincil düzenlemelerin mümkün olan en kısa sürede çıkarılması da talep edilmiştir, diye yazmaktadır Vijesti.

İçişleri Bakanlığı, “Vijesti”ye yaptığı açıklamada, yabancılar yasası ile bu yasanın uygulanmasına yönelik ikincil düzenlemelerin, bu yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren 12 ay içinde çıkarılacağını veya bu yasaya uygun hale getirileceğini belirtmiştir.

İki hafta önce Ticaret Odası’nda düzenlenen yuvarlak masa toplantısında konuşan İçişleri Bakanlığı temsilcisi Dragan Dašić, daha önce taşınmazın belirlenmiş bir değer şartının bulunmadığını ve şirket faaliyetlerine dayalı hakların elde edilmesinde binin üzerinde pasif şirket vakasının tespit edildiğini, yani bu şirketlerin aktif faaliyet için değil yalnızca oturum izni almak amacıyla kullanıldığını, bu nedenle asgari ödenmiş tutar şartı getirme kararı aldıklarını ifade etmiştir.

“Vijesti”nin, taşınmaz sahipliği üzerinden geçici oturum izninin nasıl elde edildiği ve malikin hangi prosedürleri yerine getirmesi gerektiği sorusuna İçişleri Bakanlığı, en az yarı (1/2) taşınmazın sahibi olan kişinin, oturum izni talep eden gerçek kişi olması gerektiğini belirtmiştir.

“Karadağ’da yabancının sahip olduğu taşınmazın kullanımı ve tasarrufu amacıyla verilen geçici oturum izni, bu yasanın 43. maddesinde belirtilen şartları yerine getiren yabancıya verilebilir ve başvurunun gerekçesinin kanıtı olarak taşınmaz listesi veya taşınmaz kadastrosunu düzenleyen yasaya uygun başka bir belge sunulmalı, bu belge ile taşınmaz üzerindeki mülkiyet doğrulanmalı ve ayrıca taşınmazın değerine ilişkin, yerel yönetimin vergi tahsilinden sorumlu organı tarafından düzenlenen belge sunulmalıdır. Bu, geçici oturum izninin Karadağ’da taşınmaz sahibi olan yabancı gerçek kişiye verildiği anlamına gelir. Bu iznin, en az yarı (1/2) taşınmaza ortak olan yabancıya da verilebileceği belirtilmektedir. Bu kapsamda taşınmaz; aile evleri, yazlık evler, villalar, daireler, turistik tesisler, konut-ticari yapılar ve iş yerlerini kapsamaktadır. Taşınmazın değerine ilişkin kanıt, yerel yönetimin vergi tahsilinden sorumlu organı tarafından verilen ve vergi matrahı 150.000 eurodan az olmayan taşınmaz devir vergisi karar belgesidir”, açıklamasında bulunulmuştur.

Ayrıca, taşınmazın değerine ilişkin belge sunma zorunluluğunun Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşları ve onların aile üyeleri için, bu aile üyeleri AB vatandaşı olmasa dahi geçerli olmadığı; ayrıca İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşları için de uygulanmadığı belirtilmiştir.

Dašić, yuvarlak masa toplantısında yaptığı açıklamada, eski yasaya göre taşınmaz sahipliği temelinde oturum hakkı elde etmiş yabancıların izinlerini eski kurallara göre uzatmaya devam edeceğini ve taşınmazın değerini yeniden kanıtlamak zorunda olmayacaklarını ifade etmiştir.

“Vijesti”nin, şirket faaliyetlerine dayalı olarak oturum izni almak için gerekli vergi şartının hangi vergileri kapsadığı sorusuna İçişleri Bakanlığı, bu konuda belgenin Vergi İdaresi tarafından düzenlendiğini belirtmiştir.

“Girişimciler ve şirketlerde icra direktörü olarak görev yapan ve aynı zamanda tek sahibi veya yüzde 51’den fazla pay sahibi olan yabancılar için verilen geçici oturum ve çalışma izni, bu yasanın 43. maddesinde belirtilen şartlar yerine getirildiği ve yıllık bazda en az 5.000 euro tutarında vergi ve katkı payı yükümlülüklerinin yerine getirildiğine dair kanıt sunulduğu sürece uzatılabilir. Bu yükümlülüklerin yerine getirildiğine dair belge, yabancı tarafından Vergi İdaresi’nden temin edilecektir”, açıklamasında bulunulmuştur.

Dašić, bu hakların kullanımı sırasında kötüye kullanımların tespit edildiğini ve bu nedenle izin yenileme sırasında ödenmiş vergi yükümlülüklerinin kanıtlanmasını da içeren ek kontrol mekanizmalarının getirilmesine karar verildiğini, bu uygulamanın tam anlamıyla gelecek yıldan itibaren yürürlüğe gireceğini ifade etmiştir.

Bir taşınmaz veya şirket üzerinden kaç aile üyesinin getirilebileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Geçen yıl Temmuz ayında yabancılar yasasında değişiklik hazırlanırken Karadağ’da yaklaşık 95 bin yabancı yaşamakta olup bu sayı toplam nüfusun yaklaşık yüzde 15’ine karşılık gelmektedir. Bu sayının yaklaşık 30 bini kalıcı oturum iznine sahip olup çoğunluğu eski Yugoslavya ülkelerinden gelen kişilerden oluşmaktadır; yaklaşık 65 bin kişi ise geçici oturum iznine sahiptir.

İçişleri Bakanlığı, yaklaşık 16 bin kişinin taşınmaz veya şirket sahipliği temelinde geçici oturum izni aldığını ve bu kişilerin daha sonra aile birleşimi temelinde birden fazla aile üyesini ülkeye getirdiğini belirtmiştir.

“Vijesti”nin, bir taşınmaz üzerinden kaç aile üyesinin oturum izni alabileceği sorusuna İçişleri Bakanlığı, yasanın bu konuda bir sayı sınırı belirlemediğini belirtmiştir.

“Aile birleşimi kapsamında verilen geçici oturum izni; evli eşleri, reşit olmayan çocukları, evlat edinilmiş çocukları ve ebeveynleri kapsamaktadır”, açıklaması yapılmıştır.

Ayrıca yasa, Karadağ’da kurulu bir şirketin yabancı sahibi veya direktörü üzerinden kaç aile üyesinin oturum izni alabileceğini de belirlememektedir.

“Vijesti”nin, yeni yasanın uygulanmaya başlanmasından sonra yabancılara verilen oturum izinlerinin sayısında artış veya azalış olup olmadığı sorusuna İçişleri Bakanlığı verileri, taşınmaz sahipliği temelinde verilen izinlerde hafif bir artış olduğunu göstermektedir; 29 Aralık’ta 5.432 olan sayı, 23 Şubat’ta 5.516’ya yükselmiştir.

Şirket faaliyetlerine dayalı geçici oturum ve çalışma iznine sahip yabancıların toplam sayısı 29 Aralık’ta 12.211 iken, 23 Şubat itibarıyla bu sayı hafif bir düşüşle 11.992’ye gerilemiştir.

Yani iki ay içinde bu temelde izin alan yabancıların toplam sayısı 17.643’ten 17.508’e düşmüş, yani yüzde 0,8 oranında azalmıştır, diye aktarmaktadır Vijesti.

Yabancı şirketlerin kaydıyla da ilgilenen “Navusa” şirketinin icra direktörü Natalija Gerasimova, Ocak ayında yaptığı açıklamalarda yeni yasanın Karadağ’da yaşayan yabancı sayısını önemli ölçüde azaltacağını ve müşterilerinin yüzde 70’inin daha sıkı şartlar nedeniyle Karadağ’dan ayrılmayı planladığını belirtmiştir.

Kaynak: mondo.me